شهرسالم
آشنايي با ساوه
حدود شهرستان و مختصات جغرافيايي ساوه
تاريخچه تقسيمات ساوه
هواشناسي و اقليم
رودخانه ها
كوهها
شاخصه هاي جمعيتي
اولين
جلسه شهر سالم
–
روستاي سالم شهرستان ساوه ( 19/4/76 )
آشنايي
با ساوه :
ساوه
يكي از مناطق بسيار قديمي و باستاني ايران مي باشد و
مورخان ساوه را گاهي جزء ري و گاهي جزء عراق عجم
دانسته اند ، يافته هاي باستان شناسان تمدن اين منطقه
را سده سوم قبل از ميلاد مسيح نشان مي دهد ، بررسيهاي
كارشناسانه در قسمت جنوب شرقي ساوه و بخش نوبران نشان
مي دهد كه اين منطقه در قديم بسيار آباد و حاصلخيز
بوده است . در علت نام نهادن ساوه گفته هاي مختلف بيان
شده است از آن جمله :
1ـ
ساوه در لغت يعني ريزه و خرده طلا ؛ كه شايد خاك ساوه
از نظر حاصلخيزي مانند طلا داراي ارزش بوده است و بدين
دليل اين نام را بر منطقه گذاشته اند .
2ـ
ساوه به نقل از يك روايت محلي يعني سه آو ( سه آب) است
كه البته متخصصان سه رودخانه را در
منطقه
مي شناسند:
الف) رودخانه
و
فرقان
در جنوب
ب) رودخانه
مزلقان از بخش مركزي
ج) رودخانه
شور در بخش شمالي (زرند)
3ـ
ساوه نام پهلوان توراني بوده كه در جنگ با رستم كشته
شده و او را ساوه شاه نيز مي گويند .
4ـ
گويند ساوه نام چند نفر از پادشاهان پيشداديان هم بوده
است .
لذا
با توجه به قدمت تاريخي و امتياز فعلي اين شهرستان آن
را از
چهار
بعد مي توان بررسي و برنامه ريزي نمود :
- بعد
راه ( موقعيت جغرافيايي ) : كه بعلت نزديك بودن به
مركز سياسي كشور و وجود آزاد راه ، اتصال دهنده راههاي
ارتباطي جنوب ، غرب و شمال كشور به يكديگر است .
- بعد
صنعتي : با داشتن بيش از150 كارخانه مهم متعدد و با
توليدات گوناگون و متنوع يك منطقه صنعتي مهم در ايران
محسوب ميشود و اين را هم مي توان به دليل نزديك بودن
به بازار بزرگ مصرف ( تهران ) دانست .
- بعد
كشاورزي : كه با داشتن زمينهاي حاصلخيز و محصول مخصوص
آن ( انار- انجير- طالبي ) و وجود سد الغدير بر روي
رودخانه قره چاي مي تواند يك قطب كشاورزي در آينده
محسوب گردد .
- بعد
فرهنگي و آموزشي : وجود دو دانشگاه پيام نور و آزاد
اسلامي- دانشكده پرستاري واحد دانشگاه علوم پزشكي اراك
و مركز آموزش كشاورزي ساوه زيرنظر دانشگاه جامع
علميكاربردي ،كه با گسترش آنها در آيندهچشم انداز
ديگري حاصل ميگردد .
حدود
شهرستان و مختصات جغرافيايي ساوه :
از
شمال به كرج و قزوين ، از شرق به ري و قم ، از جنوب به
قم و تفرش و از غرب به همدان محدود است . وسعت آن در
حدود 8743 كيلومتر مربع ( تقريباً برابر كشور لبنان )
و ارتفاع آن از سطح دريا 995 متر در ميدان مركزي شهر
ميباشد . ساوه در ً30 ؛ َ21 ؛ ْ50 طول شرقي از نصف
النهار گرينويچ و َ1 و ْ35 عرض شمالي از خط استوا قرار
گرفته است .
تاريخچه
تقسيمات ساوه :
در
دوران مغول ايران شامل20 بخش بوده و ساوه جزء عراق عجم
بوده است . و در دوران صفويه كه ايران به بخشهاي عمده
تقسيم شد مركز ايران همان عراق عجم بوده است . اين
تقسيمات باقي بود تا در سال 1316 شمسي تمامي مملكت به
27 قسمت تقسيم شد و يكي از آنها (شماره 15) ساوه و
زرند بوده ، اما در همان سال دولت وقت به علت مصالح
سياسي و نظامي و بموجب قانوني كه از مجلس گذشت بنام
قانون تقسيمات كشوري ، كشور را به 10 استان و 49
شهرستان تقسيم نمود . كه استان يكم آن رشت و
شهرستانهاي آن را زنجان–
ساوه - قزوين
–
اراك
–
شهسوار و رشت تشكيل مي داد در سال 1339 طبق قانون مجلس
به جاي شماره ، استانها به اسامي اصلي و تاريخي خود
ناميده شدند و استان مركزي شامل 14 شهرستان و 44 بخش
كه مركز آن تهران بود گرديد و ساوه نيز يكي از
شهرستانهاي آن استان شد و در نهايت ساوه نيز جزء اين
استان .
هواشناسي و اقليم :
غرب
شهرستان شامل بخش خرقان و نوبران كوهستاني ، مرتفع و
نسبتاً برف گير مي باشد و از اقليم نيمه خشك و سرد
برخوردار است . شرق و بخش مياني شهرستان نسبتاً كم
ارتفاع و اغلب اراضي آن را پوششهاي نسبتاً كويري با آب
و هواي خشك و بياباني فرا گرفته است . متوسط بارندگي
ماهانه در طي دوره 25 ساله حاكي از آن است كه در
مناطق كوهستاني شهرستان ميزان بارندگي ساليانه بيش
از
mm300
و در مناطق مياني و شرق شهرستان كمتر از
mm
200 مي باشد ، حداكثر درجه حرارت در سال
cْ41
و حداقل آن
cْ5/13-
بوده است .
سردترين روزهاي سال نيز از اواسط آذر ماه
تا
اواسط دي ماه است .
رودخانه ها :
رودخانه هاي شهرستان اكثراً فصلي و كم آب مي باشند ،
مانند رودخانه شور در شمال زرند و رودخانه هاي واقع در
بخش خرقان و نوبران ، اما رودخانه مهم اين شهرستان
بنام قره چاي يا قره سو است كه از شازند اراك سرچشمه
گرفته و پس از طي مسافتي از كوههاي همدان ، تفرش و
نوبران به جنوب غربي ساوه مي رسد كه سدي به نام شاه
عباس بر روي آن زده شده بود كه در سالهاي گذشته تخريب
و سد جديدي بنام الغدير با گنجايش 293 ميليون متر
مكعب با هدف ذخيره سازي آب براي فصل گرم سال روي
رودخانه احداث شده است . رودخانه مزلقان ديگر رودخانه
پرآب ساوه است كه در گذشته از آن براي شرب و مصرف
ساكنان شهر استفاده مي شده است .
كوهها :
شهر
ساوه از سه جهت به استثناي شرق آن توسط كوهها احاطه
شده است . اين رشته كوهها در شمال ساوه از طرف غرب به
شرق امتداد دارند كه هر چه به طرف غرب پيش مي رويم
ارتفاع آن افزايش مي يابد تا اينكه به بلندترين كوه در
بخش خرقان بنام اينچه قاره با 2995 متر ارتفاع مي رسيم
. در جنوب ساوه يك رشته كوه از شرق به غرب ادامه دارد
و به كوههاي تفرش مربوط مي شود . در غرب اين شهرستان
از شمال به جنوب رشته كوه ديگري اين دو را به هم وصل
مي كند كه بلندترين كوه آن مِرق با 2486 متر ارتفاع مي
باشد .
شاخصه هاي جمعيتي :
شهرستان ساوه با داشتن وسعتي حدود 8743 كيلومتر مربع
حدود 30 % از مساحت استان را به خود اختصاص داده و پس
از مركز استان ، بزرگترين شهر استان مركزي به حساب مي
آيد . براساس تقسيمات كشوري و جغرافيايي ، شهرستان
ساوه داراي 7 نقطه شهري ، 4 بخش ، 13 دهستان و حدود
409 آبادي داراي سكنه مي باشد و جمعيت آن در سال 1382
در حدود 247000 نفر بوده است .
طبق
سرشماري سال 1375 شهرستان ساوه داراي 230000 نفر
جمعيت بوده كه تقريباً 18 % جمعيت استان را شامل مي
شده . تراكم نسبي شهرستان ساوه حدود26 نفر در هر
كيلومتر مربع مي باشد كه نسبت به استان مركزي ( 42 نفر
در هر كيلومتر مربع ) از تراكم پائين تري برخوردار است
. ضريب شهرنشيني در سال 75 قريب به 6/6 % بوده كه نسبت
به سال 65 حدود 15 % رشد داشته است . نرخ رشد ساليانه
جمعيت بين سالهاي 65 تا 75 نشان دهنده مهاجر فرستي
روستاها و مهاجر پذيري شهرها مي باشد .
شهر
ساوه در بخش صنعت و كشاورزي داراي رشد چشمگيري بوده و
در بخش خدمات تقريباً حالت ثابتيرا دارا بوده است .
(در سال 65 نرخ سهم اشتغال در بخش صنعت حدود 28 % ، در
سال 70 حدود30 % و در سال 75 حدود41 % بوده است در
حالي كه نرخ سهم اشتغال در بخش خدمات كه در سال 65
حدود 30 % بوده در سال 75 به حدود 32 % رسيده است ) .
صنعت و كشاورزي دو ويژگي شاخص شهرستان ساوه محسوب مي
شوند .